DEPRESJA A PICIE ALKOHOLU LUB UŻYWANIE INNYCH ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH

Kampania „Na głos o depresji”

Doświadczanie trwałego smutku i przygnębienia sprzyja poszukiwaniu sposobów radzenia sobie z przykrymi uczuciami. Często ludzie zaczynają szukać różnych, niekoniecznie bezpiecznych sposobów tłumienia złego samopoczucia – sięgają po alkohol, leki, narkotyki czy dopalacze odkrywając model „samoleczenia depresji” – biorąc środki psychoaktywne niwelują objawy depresji.

Nie każda osoba, która eksperymentuje z substancjami psychoaktywnymi, jest od nich uzależniona lub się uzależni. Niekiedy palenie marihuany czy picie alkoholu nie wywiera zgubnego wpływu na osobę, która stosuje te używki.

CZYNNIKI RYZYKA UZALEŻNIENIA:

  • historia uzależnienia w rodzinie,
  • czynniki genetyczne,
  • brak odpowiedniej opieki i zaangażowania wychowawczego rodziców,
  • stresujące sytuacje życiowe,
  • małe umiejętności radzenia sobie ze stresem,
  • zachowania agresywne.

Szczególnie narażone na uzależnienie od środków psychoaktywnych są młode osoby cierpiące na depresję (nie zawsze zdiagnozowaną).

DZIAŁANIE ŚRODKÓW PSYCHOAKTYWNYCH NA ORGANIZM CZŁOWIEKA

Alkohol, leki, narkotyki i dopalacze działają na ośrodkowy układ nerwowy. Powodują zmiany w wydzielaniu neuroprzekaźników, co biologicznie wywołuje uczucie przyjemności, rozluźnienia i odprężenia. Pojawia się ryzyko wystąpienia zjawiska „błędnego koła”, czyli chęci napicia się czy zażycia narkotyku „żeby znowu poczuć się lepiej i zapomnieć o problemach”. Wzmocnieniu mogą ulec zachowania polegające na sięganiu po alkohol, ponieważ jego euforyzujące działanie przynosi na początku krótkotrwałą ulgę. Systematyczne picie alkoholu ma jednak działanie depresjogenne (wywołuje lub nasila depresję). Osoba pijąca potrzebuje coraz większych dawek alkoholu, by utrzymać pozornie dobre samopoczucie. Ktoś, kto pali marihuanę lub bierze leki (np. uspokajające), funkcjonuje między stanem euforii – gdy środek działa, a stanem depresji – gdy jego działanie minie.

Użycie środka psychoaktywnego a epizod depresyjny

U osób mających predyspozycje do rozwinięcia się zaburzeń psychicznych używanie narkotyków może wyzwolić objawy i spowodować rozwój epizodu depresyjnego. Zdarza się, że nawet jednorazowe zażycie przez nastolatka np. amfetaminy czy dopalaczy wywołuje pierwszy epizod depresyjny.

Osoby szczególnie narażone na rozwój zaburzeń tego typu to między innymi:

  • osoby z traumatycznymi doświadczeniami z dzieciństwa,
  • osoby, u których w rodzinie występują zaburzenia depresyjne,
  • osoby żyjące w chronicznym stresie,
  • osoby ze zdiagnozowaną chroniczną chorobą somatyczną (cukrzyca, otyłość).

Zaburzenia depresyjne a używanie środków psychoaktywnych

Kobiety, które mają zaburzenia depresyjne, częściej niż mężczyźni sięgają po alkohol w celach samoleczenia. Odkrywają, że alkohol przynosi gwałtowną ulgę w ich cierpieniu emocjonalnym. W związku z tym, że poprawa jest dosyć wyraźna, powtarzają sytuację, aby zmieniać swój nastrój.

Jednak oprócz stanów depresyjnych pojawiają się inne problemy np. konflikty rodzinne, trudności zawodowe czy finansowe. Przyczyniają się one do dalszego pogarszania samopoczucia i narastania bezradności, co powoduje kolejne sytuacje picia alkoholu.

Zaburzenia depresyjne jako konsekwencja uzależnienia od środków psychoaktywnych

Mężczyźni zazwyczaj mają dłuższą historię używania środków psychoaktywnych, a zaburzenia depresyjne pojawiają się u nich jako konsekwencje zdrowotne wynikające z uzależnienia. Czasami osoba uzależniona jest tak „zdołowana” tym, co dzieje się wokół niej w związku z piciem czy braniem, że wygląda jakby miała depresję, a takie objawy mogą wystąpić w przebiegu zespołu abstynencyjnego lub być objawem głodu alkoholowego czy narkotykowego.

Z badań wynika, że:

– depresja ma silniejszy związek z używaniem substancji psychoaktywnych w przypadku młodzieży niż dorosłych,

– nastolatki cierpiące na depresję są dwukrotnie bardziej narażone na sięganie po narkotyki niż ich rówieśnicy,

– 20-30 % nastolatków z depresją nadużywa substancji psychoaktywnych,

– u 64% nastolatków nadużywanie substancji psychoaktywnych poprzedza depresję,

– ok. 85% osób uzależnionych od alkoholu ma stany depresyjne.

Depresja i uzależnienie od środków psychoaktywnych – „ podwójna diagnoza”

Przy przeprowadzaniu wywiadu diagnostycznego z osobą zgłaszającą zaburzenia nastroju ważne jest dopytywanie o sposoby radzenia sobie z nieprzyjemnymi stanami emocjonalnymi z uwzględnieniem środków psychoaktywnych. Istnieje wtedy możliwość wychwycenia równoległego problemu. Termin „podwójna diagnoza” lub „podwójne rozpoznanie” dotyczy pacjentów, u których współwystępują zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych (np. alkohol, narkotyki, leki) i zaburzenia psychiczne (np. depresja).

Określenie, czy uzależnienie od środków psychoaktywnych spowodowało zaburzenia depresyjne lub odwrotnie, czy zaburzenia nastroju spowodowały sięganie po substancje psychoaktywne, jest złożone. Trudno rozpoznać, co jest skutkiem, a co przyczyną. Według niektórych podejść terapeutycznych każde uzależnienie jest wtórne do innych problemów psychicznych, traum, zaburzeń więzi.

Co zrobić, gdy niepokoją nas zmiany nastroju i używanie środków psychoaktywnych u siebie lub bliskiej osoby?

W takich sytuacjach warto skorzystać ze spotkania z psychoterapeutą, specjalistą terapii uzależnień lub lekarzem psychiatrą w celu przeprowadzenia diagnozy. To najważniejszy krok, ponieważ warunkuje dalszy plan pomocy. Przy podwójnej diagnozie istotnym aspektem jest zajęcie się równolegle uzależnieniem i zaburzeniami nastroju. Częstą formą pomocy jest łączenie psychoterapii z farmakoterapią z indywidualnym podejściem do pacjenta.

Gdzie szukać pomocy:

  • Ośrodek Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Uzależnień, ul. Toruńska 26, tel. 52 525 65 99 (czynny od poniedziałku do piątku, godz. 8.00-19.00)
  • Ogólnopolski Telefon Zaufania. Narkotyki – Narkomania, Krajowe Biuro Do Spraw Przeciwdziałania Narkomanii, tel. 800 199 990 (czynny codziennie, godz. 16.00-21.00)
  • Antydepresyjny Telefon Zaufania – Fundacja Itaka,tel. 22 484 88 01 (czynny: wtorek godz. 14.00-19.00, czwartek godz. 15.00-20.00, piątek godz. 10.00-15.00)

Opracowała: Karolina Wróblewska terapeutka OPiRPU

Zdjecie :

„Depression” by Eddi van W. is licensed under CC BY-ND 2.0

Powiększ litery
Zmień kontrast