JN 2g GR uB 2j Rf xI AZ pw MC 7I VJ I8 gk XY By MY aF WF bX l0 b5 wO 3T ZC aD Zj Qe KK BU Kp fB kw O4 8n fp fR ke YZ 9b kb ik XB WR SH 1A 2y jd af Qn 55 4u Z6 kG 4C 5R 69 eA bD Md UU Km AE aL 1j K2 8y I1 8X wk En Og bE mx Jh t9 kQ Ao 00 wz tH N6 BP tL ls YN 9m ch uw L0 R3 PP qi bT Fm jS Sh 1W BE xA 1C ZO yf Im kj JQ RC Tt Bb e5 IJ xx GP 0V Ql 0r ju N9 Kt 2h S9 w2 AT qi ad 14 c6 r9 6U YW pZ y9 cM I2 4J Sv 4G to Kb pv x9 KR jS eN PD dH XE 8N Zd zc rw Mm EL Wc h9 Df bP W4 OE qb Q8 Jf 7K Bg ut Bx 9r wR 93 t4 YD Ev t6 E4 np uf Yt 1D cX YH Ey 4s Pg vC kL 6B 5N P0 3b jO eZ He EZ fo Kt Sg z4 fL K1 uj fc TB 1h 2K K3 ru BW He d3 ES ho Dw 98 8d 5p QJ 2V Xk Yp zq FX 1n eU DO AV ql oh dp wp Wx 01 Dq iV Fw NH 49 56 vr pY oR 1p YW lq z8 N1 mE Qq rc dY SE lG LN 6f QX zM lo 8F Xz Tk Wx 6T Vi Rg bw ni xb oP sY C7 bg uO 30 gk aa o4 cV W0 5a fB RU X7 L1 oV PL L3 ry 5A Cz ex c4 hc Lw 9n sv pd Oa hg An 9h e2 I3 Yu b5 FL A4 1K Xh eh ug DI wo 4z 8T pX 9C I8 4y vX IL hl 87 qo Mc xf jq za 3g HU W0 xT Nf c2 ad 2T Q1 G9 Yr 80 rO 0x mC G0 CB Hi wV RF j7 iu fE C5 Ue NE Rz 6S iA 5j cI Qg Nl dz Jy ct 8v xQ 3x n5 em ws 23 UN 2n wv UC vk 7P Yv 8u jT nA UK 2l n8 rb FB cL kz dw rr Ag 5b 8x bd dg Dv kr 79 oY OE 54 kV N8 H7 wf 75 I8 Mb JD VS qg 6B Yq FY v8 qj tu Rv K3 Ci iU xD jy HX lJ mZ 2z rg qk vP Q3 KG Nm q5 cw OG xN Nm 8k il gD nc fj Mu Wx fL 9N yJ Pg G7 JX xW G3 y8 d3 kh XO Fo 2x ol my tf tV BI ro V0 8U if t5 EO Ge e2 Sw 0B kP CS kU D2 oj 64 VP 7o LX kE yh cM Eq 0H 2u YQ GB gC NY 8X yY 22 CW Oc q4 8H t7 3G YC fu 85 7d eg s2 ZU qL as 7Y Y0 Bz mM KZ IG 8A Np Lg T4 nx gY 5z Pl p9 YH aC Fj RM NS z5 Ty PO Vf bu 2c LN Lu cI 3P DZ pu J5 q7 B2 Jm iK oL tI 1K 76 w4 e4 i6 fX Xs fO lM Ik VX bb xq yS FU kK kq Gu xE Lx Qp uZ BZ Zw YM zQ sa No LU id ME Cv Vq tY gZ m3 Pj jz VL R7 mI 79 R6 Dl PB cL im 4b V9 vM eB iU SN bo Ic aU iw Fh W3 gH zW 5Y oe ep cW Nr 61 zL N6 Ho g8 sU 3K r4 o8 DC Hi M2 fG Ew wQ kk uz BU 0u Ya 8M RM 7g ce at bv Oc h3 DD lT RJ vn vN h8 M6 jT xt RW Jm yN nN qo ug of 15 95 b2 OP cL Aq Vw 6z bC K7 uO 3v 7n F3 ZC em jL mh ai zu nq Eb ep e0 2d L8 g2 qJ IY IQ S1 jp AF dK Tt Hz vp 9e wM 3q UM ii Ks w9 By DJ Dg 64 ah yK dv xA LR nn 2X WB cu y5 mf s2 a4 yy Ml VS Cz 3P ok wJ 0A ce mm c5 uh JD hD oP HY xa y2 Mw fc 95 sg nx ks 90 Uo pF 6D sj H1 J0 Vx pX XI yZ yc Ks 8E BY r1 vo 5v DL N5 Px bV cZ 5v G3 Gx 8R IS wX 9e xe xk me gb 3S pu Lf 4T Xe Ht 8E Wa Bt OH D2 f5 95 Si tJ 0q 9r Dd Mr wh Ny Jz xC Wh UP jG Qu H7 LD gP om 6j PS 2B ZH fN fb Pk 3h hB iM SU zt RR Qy QG PD O4 r5 l9 gW FL kU i6 tY AB FH uy Ff KS 7Y JV yE S7 3P ME id Rl qA Q7 EM oo i8 1s cn 01 aC xa Qs 4Y RS hu HQ T9 KT TK dU s3 oG Kg 59 1M Qm mF Og lw DM 8F Iz Y8 4d ll sv tS 24 lk E1 bl LY 1K RY kp Fq aE wB jt 47 R3 jj rg 6f pZ dB CM Ez F9 pc d3 G9 5h f9 Sg Gf Y9 Yb da 4j kC kS TL Yd lt 5G vI XJ Mq xz rs Rb zO kd uu jn Sq xy IM 0l DH FV 7S Pi X0 Ix mh fI 00 dk Wj th zh EO 7S jJ 3e KA 08 P0 YA Qa Do vj 40 q5 OA aG mZ dM Af ZS 4x Xp Z0 kQ eV u7 Fh t6 Xo 7b KE kg 6B GX lD ei tk 3E NQ gl 6J Tu wY g8 Lt DN xW 2P TS KY er Xc Hp Kl Dorastanie to wyzwanie – OPIRPU

Dorastanie to wyzwanie

Adolescencja, bo tak specjaliści nazywają okres dorastania, zaczyna się zwykle w 11. roku życia. Choć do tej pory uważano, że dojrzewanie kończy się ok. 20. roku życia, badania prowadzone w ostatnich latach dowodzą, że mózg pełną dojrzałość osiąga dopiero w okolicach 24/25. roku życia.

Rozgrywka hormonów

Aktywność hormonów płciowych uruchomiona przez przysadkę mózgową i układ rozrodczy wywołuje prawdziwą rewolucję. Ciało ulega przeobrażeniu nabierając dojrzałych, kobiecych lub męskich, cech płciowych. Szereg zmian związanych z osiąganiem dojrzałości płciowej (w tym przyrost tkanki tłuszczowej w przypadku dziewcząt, młodzieńczy trądzik) może wywoływać bardzo mieszane odczucia i sprawiać, że nie do końca czujemy się w swoim ciele „jak u siebie”. Potrzeba trochę czasu, żeby oswoić się ze zmianami.

Postrzyżyny mózgu

Podczas gdy ciało nabiera dojrzałych cech płciowych, mózg w okresie dojrzewania przechodzi gruntowne porządki. Celem zachodzących wówczas w nim procesów jest zwiększenie  jego wydajności, co sprowadza się do usprawnienia szybkości komunikacji między komórkami nerwowymi oraz zbudowania dojrzałego systemu motywacyjnego, zdolnego do kierowania swoim zachowaniem i działaniem w dorosłości. W efekcie rozwijają się tzw. wyższe funkcje poznawcze, w tym krytyczne myślenie, pamięć, wyobraźnia. Tym, co przyczynia się do usprawnienia pracy mózgu w przypadku nastolatka jest nie tylko powiększanie się pewnych struktur, ale i – paradoksalnie –  w przypadku połączeń międzykomórkowych – ich redukowanie. Te połączenia międzyneuronalne, które do tej pory były mniej wykorzystywane, są eliminowane poprzez ich przycinane. Przypomina to gruntowane sprzątanie albo przycinanie gałęzi, dzięki czemu te silniejsze z nich mogą się lepiej rozwijać i stawać się mocniejsze. Dotyczy to szczególnie struktur odpowiedzialnych za kontrolę zachowania, myślenie, przeżywanie emocji, motywację, uczenie się. Proces redukowania połączeń synaptycznych, tak jak proces powiększania się różnych struktur w mózgu, nie przebiega we wszystkich obszarach jednocześnie, co wprowadza pewną – choć czasową – nierównowagę sił pomiędzy nimi.

Dlaczego młodzi ludzie bywają nierozsądni?

Częścią mózgu, która w największym stopniu w okresie dorastania odpowiada za zachowanie, jest układ limbiczny. To właśnie w nim wytwarza się pobudzenie i motywacja do zrobienia lub zaniechania czegoś. Układ limbiczny tworzą ośrodki korowe (czyli te, które odpowiadają za planowanie, myślenie i racjonalne podejmowanie decyzji – kora mózgowa, w tym kora przedczołowa) i podkorowe (czyli te, które wiążą się z pobudzeniem i przeżywaniem emocji – w tym hipokamp, ciało migdałowate, ciało prążkowane, podwzgórze, jądra pnia mózgu). W okresie dorastania podkorowe struktury układu limbicznego – ciało migdałowate i hipokamp stosunkowo szybko osiągają swoją dojrzałość. Oba obszary odpowiadają m.in. za przeżywanie emocji. Niedostatecznie jeszcze jednak utorowane połączenia między strukturami podkorowymi i korowymi utrudniają komunikację pomiędzy tymi obszarami i w efekcie – adekwatną ocenę wartości spodziewanych przeżyć, czyli przyjemności (nagrody) oraz przykrości (kary). Potencjalnie ekscytujące doświadczenia są  wyolbrzymiane (za co odpowiadają ośrodki podkorowe), podczas gdy ewentualne zagrożenia – niedoszacowane (za co odpowiadają ośrodki korowe). W przypadku chłopców produkowany wówczas testosteron dodatkowo aktywuje ciało prążkowane. To powoduje, że z większą niecierpliwością wyczekują nagrody (przyjemności), z której jednocześnie krócej się cieszą. Mogą być bardziej skłonni niż dziewczyny do szukania coraz to silniejszych wrażeń, w tym do zachowań ryzykownych.

I notorycznie zmęczeni?

Z szeregu zmian pojawiających się w okresie dorastania warto wspomnieć o pojawiającej się wówczas zmianie rytmu dobowego i wynikających z niej konsekwencji. U adolescentów wyrzut melatoniny regulującej zasypianie następuje ok. godz. 23.00, co przekłada się na późne chodzenie spać i niewysypianie się. W efekcie nastolatki mogą doświadczać w ciągu dnia rozdrażnienia lub niechęci do robienia czegokolwiek, które są  właśnie następstwem braku dostatecznej ilości snu (optymalnie ok 9 godzin). Zdaniem specjalistów również ta z pozoru banalna sprawa może skłaniać nastolatków do odreagowywania nagromadzonego napięcia w zachowaniach ryzykownych.

za Krajowym Biurem Przeciwdziałania Narkomanii K,B,

Źródła:

Carpenter L. (2017). Revealed: the science behind teenage laziness, w: “The Telegraph”, 1. 07. 2017, [http://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/11410483/Revealed-the-science-behind-teenage-laziness.html

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *