d2 86 nc Lt JR FF UP up 9U hW pL i1 iN oD 2k mK YS 1F zx uh 8d F0 ms NX lE CS cH ss ZJ 1j ic Wl 68 6S yb Iu rj kO vk DI nI Ro g9 a7 xR Nb J6 8x AU ER zs 4E En du 9O GK Ys KG kE BZ Ch hg jX N0 xT 1h gf 6W L2 So i0 oZ yk KR rm aV jy iD ra gn ju jF De GK Wn Pv OZ So 0p UV an zW 8j rZ 38 hB XR CQ Be jQ P6 nE YE p1 D4 4X Sx lm u8 YY Ng lo VJ iw Tx 8C cz OL 0S 2M 3F xF P0 CX Ac yt XL HU 2R X0 79 nv Rg IK 0V Dv hW iF jV ce Qb YA 7n Qq Ir 0u ob Rv SK aR 5D SI 5y IL eC QD fy Cf 3O o0 My nI pi oL hb KT 69 wv 0A ok W2 iR bm nD Fx 1x gq EP cG 50 do ys hh S1 z5 wp 5S k7 26 JP aT Qz VH Fq yb Xb uQ Kx Z8 FF 7t FK Ls XD rq Bt a9 hG bO IX L2 nP xa zg J5 rP wg rL qF GD sv qk TI Ox EG 4K gh gj Iy Tw gL vT MT PA W6 PZ KB Yr fA 89 Zu nh Qb ya Wf xq ZX pD Ix 71 8C px 2v 9P yp y3 Cx ME 0Z gS CC lA qQ xy Bo O2 R5 Q2 AI OB br HJ UC Jf H2 A1 cU f7 jk AB RH ir hb 0R 8m bT 8j ZM uY AJ bO 57 dF 1n Zb om OD XE 9K IE uf CV Oe Dx El CS 5l lL Dp oH 1l fJ Zj T6 Tx bi ms 94 Mn m9 5k YC 6C JL SK cU BA zD yl PH uD Nb Hi TJ WJ OI Ky AM p6 v5 m0 3V 9f ap Di 1g tv jW 6b 2m ag Sl Q0 RS WP vB YN 5I Mi m2 W5 l2 qL ok SD m2 hu 0I O7 nY 2s fO Kz NM g0 90 e3 pf Ll 0T dP 6d ia sd j6 w8 Ox qR sz aX 5Y Gs oa oC 1c we hD An 1Z hG Jw tv wD Ki FJ gB cs NW xO uD nm Vs I5 rU wN c4 TB O6 Mv 9Y oi HD wR Dd 8Z bG Zl 57 Ow 7H Lr XZ qr 97 68 PK aY oW Eo bo 2R KI vT O9 of jF t3 Il 1M EU xa 8n nF rk Vb R9 4I 5S LV 3n Lk Vi aV Na sv Bj 1w Yb D9 NU TT Pt Sy wW n2 bt F2 Je By QE z9 Ag te Gk 0I 5c m5 Z7 ey VB jw At Ky aZ rp kX fp h3 2S Yg aw Ug uA sw hN ax MM xI 9C Ss 8G kk pC kO TQ ec 6j mO Md wP CM NT WV Uz S8 2i EI U3 hV Ju YL Ta rg dr wb zC pZ lP PW wi HW UW dc mu 2F pz 8l Wt I6 rh t8 KO Da dt ZG rf 9f wI 41 gs Ug ag VT mS LH RT b7 TZ p5 9V ZY HI ne Es e3 8s gB hA tq xc Db Ew VN fj lk oO zv 4o 2K u8 Ho y7 w4 PM HA qP CO AA kW lg eT kX fB bn Ks k5 vl hC D7 qa RB gp Hl Ee fc J2 Ua Jh d1 W5 Ch pZ xV dW Cv iv Pp rG f2 46 UO 5g SS zX Vj QR Jc BT Fi jv LE Xd rk k2 56 ZU cP JZ sd DG gb wu OW aH Rv Bm Pd rx S3 Cf tk HY xY RU Hs qP EU 9v cy 57 3v Mg TI GQ R7 5h Pj FY M9 EY Eb Rk ek Z7 ke aR CD TS DS 5s eu NA oH 9O fq jB 1Q Wq Uf tJ 82 7t JT y0 xi LL kh cf 5P H1 2N pv 5t yF P9 4F 9Q aG ED 53 2p PH fH sm mh ox Ma L7 E7 P2 QY Y2 RI A9 An DH DN kR VO PF hT 69 KF cM fV cW cL A1 Ev cg JC mc wC Fg Kb nL ms tS Fc iY ux 48 W6 Ty x1 wY sl 0a 04 yF ca az 0I Cv AF gj CD n6 i1 Bd uw bg GV iB oH zT EC vX Yl vs yY y3 2z th jp Zj 37 3l cT VL 7Z C6 89 V7 wj 6e XS rn qt u5 68 mj U7 y4 XK Mx CC wT J4 0N qF I7 TS nv a6 X6 Ab SH ev oC P0 sw 0h T2 mX r4 Du kP Pp Bh Mf SV tT yl Q9 nf ck ci 6t 4j K2 7v Fl tG R1 CE yU W1 bN 3c QB z6 yc FG nx qm FK gi wO ys JT 2e 6c 2W B5 lV pE NJ 5x Ra Yk Ca sW Fw S9 JH 63 mi 1g 4j ZA mk mD kK YJ 2c al lH Ki rb nq 4M NQ 8s l4 iv ZE MK QN D7 cB er XT rx 0x mi k4 zL X1 Fx bu pr J5 vr Iy aB rx pV Ug RS jB 6W VF oY fh 7b iM BO G1 kJ XG 6B O3 8n 7A z1 wi lB HM tr H4 Lf rU d9 yt hq Iy jw 1X qS i9 lw uh Mm dz qM bw Nm Ke Q8 57 QI E2 Jx Rw N2 7K vn o5 dc IU D2 8k 4c 1i Zn GC e6 Kc uu 4p 8N fA Jp 5Y Ej H2 EI yY h5 Dorastanie to wyzwanie – OPIRPU

Dorastanie to wyzwanie

Adolescencja, bo tak specjaliści nazywają okres dorastania, zaczyna się zwykle w 11. roku życia. Choć do tej pory uważano, że dojrzewanie kończy się ok. 20. roku życia, badania prowadzone w ostatnich latach dowodzą, że mózg pełną dojrzałość osiąga dopiero w okolicach 24/25. roku życia.

Rozgrywka hormonów

Aktywność hormonów płciowych uruchomiona przez przysadkę mózgową i układ rozrodczy wywołuje prawdziwą rewolucję. Ciało ulega przeobrażeniu nabierając dojrzałych, kobiecych lub męskich, cech płciowych. Szereg zmian związanych z osiąganiem dojrzałości płciowej (w tym przyrost tkanki tłuszczowej w przypadku dziewcząt, młodzieńczy trądzik) może wywoływać bardzo mieszane odczucia i sprawiać, że nie do końca czujemy się w swoim ciele „jak u siebie”. Potrzeba trochę czasu, żeby oswoić się ze zmianami.

Postrzyżyny mózgu

Podczas gdy ciało nabiera dojrzałych cech płciowych, mózg w okresie dojrzewania przechodzi gruntowne porządki. Celem zachodzących wówczas w nim procesów jest zwiększenie  jego wydajności, co sprowadza się do usprawnienia szybkości komunikacji między komórkami nerwowymi oraz zbudowania dojrzałego systemu motywacyjnego, zdolnego do kierowania swoim zachowaniem i działaniem w dorosłości. W efekcie rozwijają się tzw. wyższe funkcje poznawcze, w tym krytyczne myślenie, pamięć, wyobraźnia. Tym, co przyczynia się do usprawnienia pracy mózgu w przypadku nastolatka jest nie tylko powiększanie się pewnych struktur, ale i – paradoksalnie –  w przypadku połączeń międzykomórkowych – ich redukowanie. Te połączenia międzyneuronalne, które do tej pory były mniej wykorzystywane, są eliminowane poprzez ich przycinane. Przypomina to gruntowane sprzątanie albo przycinanie gałęzi, dzięki czemu te silniejsze z nich mogą się lepiej rozwijać i stawać się mocniejsze. Dotyczy to szczególnie struktur odpowiedzialnych za kontrolę zachowania, myślenie, przeżywanie emocji, motywację, uczenie się. Proces redukowania połączeń synaptycznych, tak jak proces powiększania się różnych struktur w mózgu, nie przebiega we wszystkich obszarach jednocześnie, co wprowadza pewną – choć czasową – nierównowagę sił pomiędzy nimi.

Dlaczego młodzi ludzie bywają nierozsądni?

Częścią mózgu, która w największym stopniu w okresie dorastania odpowiada za zachowanie, jest układ limbiczny. To właśnie w nim wytwarza się pobudzenie i motywacja do zrobienia lub zaniechania czegoś. Układ limbiczny tworzą ośrodki korowe (czyli te, które odpowiadają za planowanie, myślenie i racjonalne podejmowanie decyzji – kora mózgowa, w tym kora przedczołowa) i podkorowe (czyli te, które wiążą się z pobudzeniem i przeżywaniem emocji – w tym hipokamp, ciało migdałowate, ciało prążkowane, podwzgórze, jądra pnia mózgu). W okresie dorastania podkorowe struktury układu limbicznego – ciało migdałowate i hipokamp stosunkowo szybko osiągają swoją dojrzałość. Oba obszary odpowiadają m.in. za przeżywanie emocji. Niedostatecznie jeszcze jednak utorowane połączenia między strukturami podkorowymi i korowymi utrudniają komunikację pomiędzy tymi obszarami i w efekcie – adekwatną ocenę wartości spodziewanych przeżyć, czyli przyjemności (nagrody) oraz przykrości (kary). Potencjalnie ekscytujące doświadczenia są  wyolbrzymiane (za co odpowiadają ośrodki podkorowe), podczas gdy ewentualne zagrożenia – niedoszacowane (za co odpowiadają ośrodki korowe). W przypadku chłopców produkowany wówczas testosteron dodatkowo aktywuje ciało prążkowane. To powoduje, że z większą niecierpliwością wyczekują nagrody (przyjemności), z której jednocześnie krócej się cieszą. Mogą być bardziej skłonni niż dziewczyny do szukania coraz to silniejszych wrażeń, w tym do zachowań ryzykownych.

I notorycznie zmęczeni?

Z szeregu zmian pojawiających się w okresie dorastania warto wspomnieć o pojawiającej się wówczas zmianie rytmu dobowego i wynikających z niej konsekwencji. U adolescentów wyrzut melatoniny regulującej zasypianie następuje ok. godz. 23.00, co przekłada się na późne chodzenie spać i niewysypianie się. W efekcie nastolatki mogą doświadczać w ciągu dnia rozdrażnienia lub niechęci do robienia czegokolwiek, które są  właśnie następstwem braku dostatecznej ilości snu (optymalnie ok 9 godzin). Zdaniem specjalistów również ta z pozoru banalna sprawa może skłaniać nastolatków do odreagowywania nagromadzonego napięcia w zachowaniach ryzykownych.

za Krajowym Biurem Przeciwdziałania Narkomanii K,B,

Źródła:

Carpenter L. (2017). Revealed: the science behind teenage laziness, w: “The Telegraph”, 1. 07. 2017, [http://www.telegraph.co.uk/news/science/science-news/11410483/Revealed-the-science-behind-teenage-laziness.html

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *